Parlament w Budapeszcie, położony w sercu stolicy Węgier, to jeden z najbardziej imponujących i rozpoznawalnych budynków w Europie. Jest symbolem węgierskiej państwowości i monumentalnej architektury. Zbudowany na przełomie XIX i XX wieku, budynek Parlamentu odgrywał kluczową rolę nie tylko w historii Węgier, ale także w politycznych i społecznych zmianach, które miały miejsce na przestrzeni lat. Dziś gmach ten jest siedzibą Zgromadzenia Narodowego, czyli węgierskiego parlamentu, i jednym z najważniejszych punktów na mapie Budapesztu.
Plany i początki budowy parlamentu węgierskiego
Na pomysł budowy nowej siedziby parlamentu Węgier po raz pierwszy wpadli politycy już w pierwszej połowie XIX wieku, jednak nie udało się go zrealizować ze względu na polityczne trudności. Dopiero w 1880 roku ogłoszono konkurs architektoniczny, w którym wzięło udział wielu wybitnych architektów. Do 1883 roku nadeszło 19 projektów, a po analizie wybrano czterech finalistów, z których każdy zaproponował budynek w innym stylu. Imre Steindl zaprezentował projekt w stylu neogotyckim, Albert Schickedanz preferował formy antyczne, Alajos Hauszmann zaprojektował budowlę w stylu neobarokowym i neoklasycznym, a Otto Wagner postawił na neorenesans. Ostatecznie zwyciężył projekt Steindla, którego styl podkreślał monumentalność i reprezentacyjność.
W 1885 roku rozpoczęto budowę, a jej zakończenie miało miejsce dopiero w 1904 roku. Połączenie trzech miast – Budy, Pesztu i Óbudy – w jedno zintegrowane miasto połączyło administracyjne serce Węgier, które potrzebowało godnej siedziby dla swojego parlamentu. Zbliżające się w 1896 roku tysiąclecie państwa węgierskiego stało się dodatkowym impulsem do realizacji projektu.
Budowa – wyzwania i Wielki Projekt
Budowa budynku Parlamentu była przedsięwzięciem o skali nigdy wcześniej nie realizowanej na Węgrzech. Wybrano miejsce bezpośrednio nad Dunajem, jednak teren był trudny – podmokły i wymagający osuszenia przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac budowlanych. Do rozwoju budowy powstała nowa linia kolejowa, która umożliwiała transport materiałów budowlanych, a bagnisty teren został odpowiednio wzmocniony.
Zanim jednak rozpoczęto pracę nad samą budową, musiano rozwiązać problem dostępności odpowiednich materiałów. Ze względu na polityczne okoliczności, decyzja zapadła na użycie jedynie krajowych materiałów budowlanych. Jedynym wyjątkiem były marmurowe kolumny o wysokości 6 metrów, wykonane w Szwecji. Ich liczba wyniosła 12, z czego 4 zostały umieszczone w londyńskim Parlamencie, a pozostałe stanowiły ozdobę węgierskiego budynku.
Całość projektu wymagała ogromnego zaangażowania, a prace trwały niemal dwie dekady. W ciągu tego czasu użyto ponad 176 tys. metrów sześciennych ziemi, a także 40 milionów cegieł. Niezwykła dekoracyjność wnętrz wymagała użycia pół miliona kamieni szlachetnych oraz 40 kilogramów 22-karatowego złota. Poświęcenie architekta Steindla było ogromne, jednak nie zdążył on zobaczyć ukończenia swojego dzieła, zmarł bowiem dwa lata przed zakończeniem budowy.
Fot. Maryna Seradzenka – Unsplash
Kapitol Węgierski – architektura
Budynek Parlamentu w Budapeszcie to jeden z najbardziej rozpoznawalnych przykładów neogotyckiej architektury w Europie. Zbudowany z cegły, wapienia i szlachetnego kamienia dekoracyjnego, gmach zwraca uwagę zarówno swoimi ogromnymi rozmiarami, jak i subtelnymi detalami. Budowla podzielona jest na trzy główne części: północne i południowe skrzydło oraz centralną kopułę, która jest jednym z najważniejszych elementów tego projektu. Kopuła, wysoka na 96 metrów, jest najwyższym punktem budynku i przez długie lata była najwyższą strukturą na Węgrzech. Liczba 96 odnosi się do daty założenia Węgier (896), co nadaje budowli dodatkowe znaczenie symboliczne.
Poza samą kopułą, budynek jest ozdobiony licznymi elementami architektonicznymi, w tym statuetkami przedstawiającymi władców Węgier oraz herby różnych dynastii. Wnętrze gmachu Parlamentu wypełniają rzeźby, freski i witraże. Na zewnątrz gmachu widnieją pomniki wybitnych postaci Węgier, a sam budynek od strony Dunaju jest doskonale widoczny, tworząc wizualną harmonię z otoczeniem.
Przemiany i zmiany funkcji
Zakończenie budowy w 1904 roku oznaczało również początek nowego okresu w historii Węgier. Parlament w Budapeszcie stał się symbolem węgierskiej państwowości, a jego wnętrza były świadkiem wielu kluczowych wydarzeń. Do czasu II wojny światowej w budynku znajdowały się dwie izby parlamentu, ale po zakończeniu działań wojennych system polityczny zmienił się na jednokomorowy. W latach 1945-1989, w okresie socjalizmu, budynek przechodził wiele zmian, w tym wystawienie symbolu radzieckiego reżimu na jego wieży.
Po upadku Muru Berlińskiego w 1989 roku, zdemontowano gwiazdę radziecką, a budynek stał się symbolem powrotu do niezależności Węgier. Od tego czasu Parlament Węgierski pełni rolę miejsca, gdzie odbywają się kluczowe debaty polityczne, a także stanowi główną siedzibę Zgromadzenia Narodowego.
Wnętrza Parlamentu i Skarby Narodowe
Wewnątrz budynku Parlamentu znajduje się wiele cennych dzieł sztuki, w tym 242 rzeźby i liczne freski. Znajdują się tam również witraże autorstwa Miksy Rótha oraz popiersia władców, w tym Stefana I. W sali centralnej znajdują się eksponaty z węgierską koroną św. Stefana oraz innymi regaliami, które zostały odzyskane po wojnie. Dwa główne pomieszczenia, które niegdyś były salami obrad dwóch izb, mają unikalną kolorystykę podłogi, związaną z hierarchią członków.
Fot. Hatice Baran – Unplash
Zwiedzanie Parlamentu Węgierskiego – praktyczne informacje
Dzięki ogromnemu znaczeniu turystycznemu, budynek Parlamentu Węgierskiego jest dostępny dla zwiedzających przez cały rok. Wycieczki odbywają się z przewodnikami i oferują dostęp do najważniejszych pomieszczeń oraz zabytkowych sal. Koszt biletu jest stosunkowo niski, a zwiedzanie może być znacznie łatwiejsze dzięki wcześniejszemu zakupowi biletów online. Turystom przypomina się również o konieczności przestrzegania zasad, w tym zakazu fotografowania niektórych historycznych artefaktów, takich jak korona św. Stefana.
