Są miejsca, w których architektura nie powinna konkurować z krajobrazem, lecz stać się jego naturalnym dopełnieniem. Takie podejście przyjęła pracownia UCEES, projektując kameralny zespół Panoramalake w Kluszkowcach nad Jeziorem Czorsztyńskim. Inwestycja powstała dla spółki Panorama Lake Grzybek & Legendziewicz i obejmuje cztery dwulokalowe domy, których forma czerpie inspirację z lokalnego budownictwa oraz historii nieistniejącej już wsi Stare Maniowy. Architekci postawili na współczesną interpretację regionalnych motywów, zachowując szacunek dla krajobrazu i kulturowego dziedzictwa miejsca.
Architektura zakorzeniona w krajobrazie i historii
Zespół domów zlokalizowano zaledwie kilkaset metrów od Jeziora Czorsztyńskiego, na działce opadającej w kierunku południowo-zachodnim. Takie usytuowanie pozwala otworzyć widoki na taflę jeziora, górę Wdżar oraz pasma Gorców. Zamiast dominować nad otoczeniem, budynki zostały dopasowane skalą do ukształtowania terenu. Projektanci szukali inspiracji przede wszystkim w architekturze okolic Czorsztyna, a szczególnie w zabudowie Starych Maniów – wsi, która zniknęła pod wodami Jeziora Czorsztyńskiego po utworzeniu zbiornika. Zachowane fotografie i dokumentacja stały się punktem wyjścia do stworzenia współczesnej interpretacji dawnych form, bez ich dosłownego odtwarzania.
Najbardziej charakterystycznym elementem kompozycji są strome, dwuspadowe dachy, których rytmiczny układ nawiązuje do linii okolicznych szczytów. Bryły budynków oparto na zestawieniu jasnego, tynkowanego parteru z lżejszą kondygnacją poddasza wykończoną beżową płytą fryzowaną. Takie proporcje odwołują się do historycznej zabudowy regionu, w której dominującą rolę odgrywał wysoki dach.
Współczesne detale inspirowane tradycją
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów projektu są przeszklone wykusze. Architekci potraktowali je jako współczesną interpretację dawnych obudowanych ganków. Dzięki nim wnętrza zyskują więcej naturalnego światła, a mieszkańcy mogą jeszcze pełniej korzystać z widoków na jezioro i otaczające góry. Od strony południowej zaprojektowano przestronne tarasy ze szklanymi balustradami. Ich żelbetowe wsporniki stanowią nowoczesne nawiązanie do tradycyjnych rysi – drewnianych belek wysuniętych poza lico ściany, które w górskich domach podtrzymywały okapy dachów. To subtelny detal pokazujący, że lokalna architektura może być inspiracją także dla współczesnych rozwiązań konstrukcyjnych.
Starannie dobrano również materiały wykończeniowe. Na ścianach szczytowych parteru zastosowano pionowy szalunek z szarych desek modrzewiowych, który przywołuje charakter dawnych drewnianych domów. Pionowe podziały powtarzają się także na elewacji poddasza, a dekoracyjny fryz umieszczony pomiędzy kondygnacjami nawiązuje rytmem do regionalnej ornamentyki, pozostając jednocześnie nowoczesnym detalem architektonicznym.
Nowoczesne rozwiązania wpisane w górski krajobraz
Choć projekt czerpie z lokalnej tradycji, wykorzystuje współczesne technologie ograniczające wpływ zabudowy na środowisko. Domy wyposażono w gruntowe pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne oraz zbiorniki retencyjne umożliwiające gromadzenie deszczówki wykorzystywanej między innymi do podlewania zieleni. Dzięki połączeniu współczesnych rozwiązań z inspiracjami zaczerpniętymi z architektury regionu powstał zespół zabudowy, który harmonijnie wpisuje się w wyjątkowy krajobraz Jeziora Czorsztyńskiego, jednocześnie przypominając o historii miejsca i jego zanikającej architektonicznej tożsamości.
Projekt: UCEES
Autorzy: arch. Marek Szpinda, arch. Piotr Uherek
Współpraca autorska: arch. Kamila Politańska, arch. Jan Kusior, arch. Mikołaj Kusior, arch. Barbara Jamróz
Inwestor: Panorama Lake Grzybek & Legendziewicz sp. j.
Zdjęcia: Joanna Targosz
