Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku, będące oddziałem Muzeum Gdańska, przejdzie kompleksową modernizację, której celem jest stworzenie nowoczesnej, angażującej wystawy, łączącej historię z nowoczesnym podejściem do narracji muzealnej. Przekształcenie przestrzeni nie tylko zwiększy powierzchnię użytkową o 60%, ale także pozwoli na udostępnienie dotychczas zamkniętych dla zwiedzających piwnic. Nowa ekspozycja opowie o losach Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku i odda hołd bohaterom, którzy bronili Poczty Polskiej w pierwszych godzinach II wojny światowej.
Projekt aranżacji, opracowany przez Biuro Kreacja i Anitę Wasik, czerpie inspirację z międzywojennego modernizmu, który dominował w architekturze Gdańska tamtych lat. Kluczowym założeniem jest stworzenie wystawy podkreślającej dbałość o detale, oddającej ducha epoki i pozostawiającej przestrzeń dla indywidualnej interpretacji wydarzeń historycznych.
Wolne Miasto Gdańsk – modernizm i polskość
Nowa wystawa przeniesie zwiedzających do lat 20. i 30. XX wieku, ukazując życie Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku – okresie pełnym napięć i wyzwań. Sala Polonijna upamiętni działalność polskich organizacji społecznych, edukacyjnych i sportowych, podkreślając ich znaczenie w kształtowaniu tożsamości narodowej.
Przestrzeń ekspozycyjna nawiązywać będzie do stylistyki modernizmu, wykorzystując elementy charakterystyczne dla epoki: drewniane witryny, emaliowane tabliczki oraz przeszklone detale. Wejście do muzeum oraz Sala Pocztowa odtworzą atmosferę przedwojennej placówki pocztowej, a interaktywne stanowiska umożliwią zwiedzającym zgłębianie losów polskiej społeczności w Gdańsku.
Chcemy, aby ekspozycja przeniosła zwiedzających w realia tamtych czasów. Precyzyjnie zaprojektowane detale, takie jak okienka pocztowe czy stylizowane elementy wystroju, pozwolą lepiej poczuć atmosferę przedwojennego Gdańska – mówi Dorota Terlecka z Biura Kreacja.
Narastający konflikt i tragiczne oblężenie
Jednym z kluczowych punktów nowej ekspozycji będzie Sala Konfliktu, która ukazywać będzie narastające napięcia w Wolnym Mieście Gdańsku. Mroczna kolorystyka, surowe materiały i archiwalne nagłówki niemieckiej prasy zilustrują propagandowe mechanizmy prowadzące do eskalacji konfliktu. W tej części muzeum zwiedzający będą mogli dostrzec, jak atmosfera lat 30. stawała się coraz bardziej napięta, a otwarta wrogość wobec Polaków rosła, prowadząc do dramatycznych wydarzeń 1 września 1939 roku.
Podziemia muzeum odtworzą dramat tamtych wydarzeń. Symboliczna instalacja „Mogiła”, film dokumentalny oraz rekonstrukcje dźwiękowe pozwolą odwiedzającym wczuć się w sytuację obrońców Poczty Polskiej. Centralnym elementem tej przestrzeni stanie się podświetlona, mleczna szyba z cieniami postaci Erwinki Barzychowskiej, najmłodszej ofiary ataku. Przytłumione światło, surowe ściany i dźwięki walki nadadzą tej części muzeum wyjątkowo poruszający charakter.
Cała ekspozycja podkreśli dramatyzm i niezłomność obrońców, a cytat z Krzysztofa Kamila Baczyńskiego nada miejscu głębię i skłoni do refleksji nad trudną historią Polski – dodaje właścicielka pracowni Biuro Kreacja.
Nowoczesna grafika inspirowana przeszłością
Za oprawę wizualną odpowiada Anita Wasik, której projekt graficzny czerpie inspirację z archiwalnych materiałów dotyczących polskich placówek pocztowych z dwudziestolecia międzywojennego. Kolorystyka wystawy – czerń, biel i czerwień – nie tylko podkreśli modernistyczny charakter ekspozycji, ale także odda powagę tematu.
W oparciu o research wizualnych materiałów archiwalnych dotyczących wyglądu polskich placówek pocztowych z okresu dwudziestolecia międzywojennego dobrałam współczesny, ale modernistyczny w charakterze krój pisma Saveur (Arkitype), do tego krojem uzupełniającym został szeryfowy font Clavo autorstwa Michała Jarocińskiego. Na wystawie będzie wiele detali typograficznych będących nawiązaniem do layoutów materiałów drukowanych oraz detali z placówek pocztowych z międzywojnia – począwszy od tabliczek emaliowanych, malowanych ręcznie informacji na okienkach pocztowych, stylizowanych map, a skończywszy na tekstach wprowadzających do kolejnych działów, które swoim układem przypominają afisze z tamtych lat – mówi Anita Wasik.
Nowe muzeum – edukacja i refleksja
Czy odnowione Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku stanie się miejscem, które nie tylko edukuje, ale i skłania do głębokiej refleksji nad historią? O tym zwiedzający przekonają się już 1 września 2026 roku, gdy ekspozycja zostanie oficjalnie otwarta.
Projekt modernizacji finansowany jest z funduszy unijnych, budżetu Miasta Gdańska oraz środków własnych Muzeum Gdańska. Całkowity koszt inwestycji wyniesie 11,4 mln zł, z czego 7,8 mln zł pochodzi z funduszy unijnych zarządzanych przez Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego.
Po zakończeniu przebudowy Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku stanie się przestrzenią, która nie tylko dokumentuje przeszłość, ale także porusza, angażuje i skłania do refleksji. Będzie to miejsce, które z szacunkiem dla historii i w duchu modernizmu opowie o losach Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku, łącząc nowoczesne formy narracji z autentycznymi świadectwami tamtych dni.
Projekt wystawy: Biuro Kreacja – Dorota Terlecka, Natalia Fierka, Dominika Janowska, Marta Pruszyńska, Denys Durtsev
Projekt graficzny: Anita Wasik
Fot. i oprac. na podst.: mat. prasowy Biuro Kreacja.
