Symbol WSiP na szkolnych podręcznikach, charakterystyczna skarbonka PKO, logo Instytutu Matki i Dziecka czy znak Biblioteki Narodowej – trudno znaleźć w Polsce osobę, która nie znałaby choć jednego z projektów Karola Śliwki. Choć jego nazwisko przez lata pozostawało w cieniu, stworzone przez niego znaki na stałe wpisały się w codzienny krajobraz polskich miast i instytucji. Teraz twórczość jednego z najważniejszych polskich grafików będzie można zobaczyć na wystawie organizowanej w warszawskiej Rotundzie PKO.
Karol Śliwka przez ponad 60 lat działalności stworzył ponad 400 znaków graficznych dla największych polskich marek i instytucji. Projektował logotypy, plakaty, reklamy, opakowania i etykiety, które przez dekady współtworzyły wizualny język Polski drugiej połowy XX wieku. Co istotne, wszystkie projekty powstawały całkowicie ręcznie – bez użycia komputera, wyłącznie przy pomocy ołówka, linijki i cyrkla.
Jego realizacje pojawiały się wszędzie: na dworcach, szyldach, książkach, produktach codziennego użytku czy materiałach reklamowych. Wiele z nich funkcjonuje do dziś niemal w niezmienionej formie, stając się czymś więcej niż projektami graficznymi – elementem zbiorowej pamięci kilku pokoleń. Minimalistyczne podejście Śliwki, wyczucie proporcji i umiejętność budowania prostych, ale bardzo pojemnych znaczeniowo symboli sprawiły, że jego projekty mimo upływu dekad nadal wyglądają nowocześnie.
Wystawa w Rotundzie PKO
Wystawa poświęcona Karolowi Śliwce odbędzie się od 21 do 24 maja w warszawskiej Rotundzie PKO. Lokalizacja nie jest przypadkowa – budynek od lat oznaczony jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych projektów artysty, czyli logotypem PKO ze słynną skarbonką.
Ekspozycja została przygotowana z okazji premiery filmu dokumentalnego „Znaki Pana Śliwki”, przybliżającego sylwetkę i dorobek projektanta. Kuratorem wystawy jest Patryk Hardziej – ilustrator, grafik, wykładowca ASP w Gdańsku i współtwórca Fundacji Karola Śliwki. Z ogromnego archiwum twórcy wybrał około 200 realizacji pokazujących zarówno skalę dorobku, jak i wpływ Śliwki na polską kulturę wizualną. Jak podkreśla Hardziej, ideą wystawy jest pokazanie, że praktycznie każdy Polak codziennie styka się z twórczością Karola Śliwki – często nawet nie zdając sobie z tego sprawy.
Pięć znaków, które zna cała Polska
Jednym z najbardziej znanych projektów Karola Śliwki pozostaje logo PKO zaprojektowane pod koniec lat 60. Dziś trudno wyobrazić sobie polski krajobraz bez charakterystycznej skarbonki, jednak początkowo projekt nie wzbudził entuzjazmu i został odłożony do szuflady. Przełom nastąpił dzięki plakatowi z hasłem „Październik miesiącem oszczędzania”, który został zgłoszony na IV Międzynarodowe Biennale Plakatu w Katowicach. Projekt zdobył tam złoty medal, co sprawiło, że znak PKO zaczął być szeroko wykorzystywany i szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli w Polsce.
Choć logo PKO stało się ikoną, sam projektant szczególnym sentymentem darzył znak Fabryki Kosmetyków „Uroda”. To właśnie ten projekt uważał za swoje najważniejsze osiągnięcie zawodowe. Znak dla Polleny-Urody powstał w 1967 roku i do dziś uchodzi za jeden z najlepszych przykładów polskiego projektowania graficznego XX wieku. Abstrakcyjna forma logo pozostawia dużą przestrzeń interpretacyjną, ale – jak podkreśla Patryk Hardziej – wszystkie skojarzenia oscylują wokół delikatności, elegancji i piękna.
Wśród prezentowanych na wystawie prac znajdzie się także projekt przygotowany na Światowe Zgromadzenie Budowniczych Pokoju w Warszawie w 1977 roku. Śliwka połączył w nim dwa pozornie odległe symbole – gołębia pokoju i cegły kojarzone z budową. Gołąb został skonstruowany z prostokątnych elementów przypominających cegły, co bezpośrednio odnosiło się do idei „budowania pokoju”.
Szczególne miejsce w pamięci wielu Polaków zajmuje również logo WSiP zaprojektowane w 1974 roku. Stylizowana głowa orła wpisana w znak książki przez dekady pojawiała się na podręcznikach szkolnych, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli edukacji w Polsce. Do dziś funkcjonuje także znak Biblioteki Narodowej – korona nad otwartą książką zaprojektowana przez Śliwkę w 1990 roku.
Po Warszawie wystawa trafi do Gdyni
Warszawska prezentacja będzie początkiem ogólnopolskiej trasy wystawy. Kolejnym przystankiem będzie Gdynia Design Days 2026 – jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych designowi w Polsce. Tegoroczna edycja festiwalu odbędzie się pod hasłem „bliżej”, koncentrującym się na uważności, dostępności i projektowaniu w relacji z codziennym doświadczeniem człowieka.
Wystawę w Rotundzie PKO można oglądać codziennie w godzinach 12.00–18.00. Wieczorami odbywają się także pokazy filmu „Znaki Pana Śliwki”. Wstęp na ekspozycję jest bezpłatny.
Zdjęcia: materiały prasowe.
