Po raz pierwszy w Polsce i w całej Europie zaprezentowana zostanie twórczość Jerzego Zalszupina – Polaka, który stał się ikoną brazylijskiego modernizmu. Wystawa „Warszawa – São Paulo – Warszawa”, organizowana przez Fundację Visteria, potrwa od 6 września do 19 października 2025 roku w Willi Gawrońskich przy Alejach Ujazdowskich 23. To wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu – nie tylko ze względu na skalę prezentacji, ale również na przywrócenie pamięci o jednym z najwybitniejszych twórców XX wieku.
Od Warszawy do São Paulo – droga artysty
Jerzy Zalszupin urodził się w 1922 roku w Warszawie. Pierwsze architektoniczne inspiracje pojawiły się, gdy jako piętnastolatek natrafił na książkę ilustrowaną rysunkami Le Corbusiera – odkrycie to, jak sam wspominał, zadecydowało o jego przyszłości. Wybuch II wojny światowej zmusił go do opuszczenia Polski. Dzięki serii „cudów”, jak sam mówił, przeżył i ukończył studia architektoniczne w Bukareszcie. Po krótkim pobycie we Francji osiedlił się w Brazylii, gdzie przyjął imię Jorge i odnalazł nowe życie w tętniącym energią São Paulo.
Źródło: ETEL i Casa Zalszupin
To tam w 1949 roku rozpoczął pracę w biurze architekta Lucjana Korngolda, a dwa lata później założył własną pracownię oraz manufakturę mebli L’Atelier. Jego projekty, w których łączył egzotyczne gatunki drewna z modernistyczną wrażliwością, stały się ikonami brazylijskiego „złotego wieku” architektury i wzornictwa. W 1962 roku dołączył do zespołu Oscara Niemeyera, projektując meble dla nowo powstającej stolicy – Brasílii. Fotel Presidencial, stoliki Petalas czy biurka z drewna jakarandy na trwałe zapisały się w historii designu.
Wystawa, która przywraca pamięć
Ekspozycja w Warszawie to symboliczny powrót artysty do miasta jego dzieciństwa. Zwiedzający zobaczą około 30 obiektów – od ikonicznego fotela Dinamarquesa po subtelne stoliki i sofy, a także archiwalia: szkice, fotografie, dokumenty związane z działalnością L’Atelier.
Fot. Dzięki uprzejmości ETEL i Casa Zalszupin
Prezentowane będą również elementy prywatnego świata Zalszupina – jego dom w São Paulo, Casa Zalszupin, który dziś pełni funkcję archiwum i przestrzeni wystawienniczej. – Chcieliśmy przywrócić pamięć o wybitnym architekcie i projektancie, którego pragniemy odkryć na nowo dla polskiej publiczności i przypomnieć szerokiemu gronu światowych odbiorców. To wielka premiera tej jesieni, nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie – mówi Katarzyna Jordan, założycielka Fundacji Visteria.
Fot. Ruy Teixeira
Kuratorką wystawy jest Maria Murawsky, która podkreśla, że celem wydarzenia jest wpisanie dokonań Zalszupina w polski kanon kultury wizualnej, przy jednoczesnym ukazaniu jego wkładu w rozwój brazylijskiego designu.
Dziedzictwo o międzynarodowym zasięgu
Wystawa powstała we współpracy z Lissą Carmoną i jej firmą ETEL, która opiekuje się spuścizną projektanta. To właśnie dzięki tej współpracy, rozpoczętej jeszcze za życia Zalszupina, udało się przywrócić jego projekty do obiegu i ponownie rozbudzić jego twórczość. Ostatnim jego meblem był fotel Veronica z 2008 roku – zaprojektowany na cześć starszej córki.
Jerzy Zalszupin zmarł w 2020 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który wciąż inspiruje. Jego prace pojawiają się na aukcjach, w galeriach i muzeach na całym świecie, a w 2024 roku zostały zaprezentowane w nowojorskim MoMA na wystawie „Crafting Modernity: Design in Latin America, 1940–1980”.
Fot.: Fernando Laszlo
Warszawa centrum nowoczesnego rzemiosła
Fundacja Visteria, organizator wystawy, od początku stawia na promocję polskiej sztuki i rzemiosła w międzynarodowym kontekście. Jej celem jest, aby Warszawa stała się centrum współczesnego designu – miejscem dialogu pomiędzy przeszłością a przyszłością, tradycją a nowoczesnością. – To pierwsza w Polsce i Europie tak kompleksowa prezentacja dorobku twórcy, którego nazwisko od lat figuruje wśród najważniejszych postaci światowego designu XX wieku – podkreśla Maria Murawsky.
Wystawa Jerzego Zalszupina będzie kolejnym wydarzeniem z cyklu premier organizowanych przez Fundację Visteria. Po sukcesie „Romantycznego Brutalizmu”, wyróżnionego przez The New York Times podczas Milan Design Week, jesienna ekspozycja stanie się kolejnym krokiem w budowaniu międzynarodowej pozycji Warszawy jako stolicy designu.
Kiedy: 6 września do 19 października 2025, wtorek – niedziela w godzinach 12 – 19.
Adres: Willa Gawrońskich, Al. Ujazdowskie 23, Warszawa.
Wstęp wolny, wskazana jest rezerwacja darmowych wejściówek pod adresem: https://visteriafoundation.pl
