W Poznaniu trwa budowa jednego z najważniejszych projektów muzealnych ostatnich lat – Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. Nowa siedziba tej instytucji powstaje nie tylko jako przestrzeń dokumentowania i upamiętnienia historycznych wydarzeń, ale także jako miejsce spotkania, dialogu i wspólnoty. Kluczowym elementem architektonicznej koncepcji, autorstwa pracowni WXCA, jest podziemne „serce muzeum”, którego budowa właśnie nabiera realnych kształtów.
Pod ziemią rodzi się serce muzeum
Prace budowlane rozpoczęły się na przełomie 2023 i 2024 roku. Po intensywnym etapie przygotowawczym i geotechnicznym, obecnie realizowana jest część podziemna budynku. To właśnie tam znajdzie się główna przestrzeń wystawy stałej – imponująca rotunda o powierzchni niemal 3 000 m², zwieńczona kopułą ze świetlikiem, który wynurzać się będzie ponad poziom gruntu, dokładnie w środku przyszłego placu muzealnego.
Aktualnie kształtów nabiera część podziemna muzeum, co zobaczyć mogą mieszkańcy Poznania, którzy z zainteresowaniem śledzą postępy budowy. Ta przestrzeń będzie sercem muzeum – miejscem, w którym historia spotka się z nowoczesną narracją – mówi Adam Mierzwa, architekt z pracowni WXCA.
Agora, czyli nowoczesne centrum wspólnoty
Serce muzeum to nie tylko metafora – to również konkretna idea przestrzenna, zakorzeniona w tradycji miejskiego placu, czyli agory – miejsca spotkań, debat i wymiany myśli. Wokół tego placu architekci zaprojektowali cztery pawilony muzealne o zróżnicowanej formie. W centrum nowej przestrzeni ma tętnić życie – nie tylko historyczne, ale też społeczne i obywatelskie.
Historia Powstania Wielkopolskiego przypomina o sile wspólnoty i współpracy. Te wartości stały się dla nas punktem wyjścia do stworzenia przestrzeni publicznej, która może sprzyjać zacieśnianiu więzi społecznych i budowaniu lepszego porozumienia w dzisiejszym, często spolaryzowanym świecie – mówi architektka Małgorzata Dembowska.
Architektura w dialogu z historią i miastem
Nowe muzeum powstaje w szczególnym kontekście – na Wzgórzu Świętego Wojciecha, w sąsiedztwie zabytkowego kościoła św. Wojciecha, będącego jednym z symboli Poznania. Układ czterech pawilonów, połączonych podziemną częścią ekspozycyjną, nie konkuruje z historyczną zabudową – przeciwnie, uwzględnia ją w kompozycji przestrzennej, tworząc oś widokową, która pozwala świątyni „górować” nad nowym placem jako świadkowi historii i tożsamości miejsca.
Rozczłonkowanie bryły muzeum i wyprowadzenie funkcji na zewnątrz sprzyja również otwartości instytucji na miasto. Plac stanie się naturalnym przedłużeniem przestrzeni muzealnej – idealnym miejscem dla wydarzeń plenerowych, edukacyjnych i kulturalnych, które będą budować relację między mieszkańcami a ich historią.
Spotkanie twarzą w twarz – odpowiedź na wyzwania współczesności
W dobie cyfrowej komunikacji, informacji przesyconej algorytmami i społecznej polaryzacji, muzeum ma szansę stać się miejscem realnego spotkania – „twarzą w twarz”, jak podkreślają autorzy koncepcji. To właśnie fizyczna obecność, wspólne doświadczanie i wymiana myśli w przestrzeni publicznej mają pomóc w budowaniu zintegrowanej, bardziej świadomej społeczności.
Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919, łącząc przeszłość z przyszłością, stanie się nie tylko opowieścią o heroicznej walce Wielkopolan, ale również platformą dialogu, miejscem kształtowania nowej, obywatelskiej tożsamości. To więcej niż budynek – to manifest wartości, które są dziś równie aktualne, jak ponad sto lat temu.
Zespół autorski WXCA: Małgorzata Dembowska, Piotr Łosek, Adam Mierzwa, Szczepan Wroński, Krzysztof Moskała, Marta Sękulska-Wrońska, Paweł Grodzicki, Angelika Drozd, Elżbieta Leoniewska, Maria Mainardi, Agnieszka Radziszewska, Izabela Rendzner, Łukasz Rossa, Filip Starzomski, Zuzanna Wodowska.
Fot. i oprac. na podst.: mat. prasowy WXCA.
