W czasach, gdy narzędzia cyfrowe i normatywne tabele zaczynają dominować nad intuicją, Jan Kochański przypomina o podstawowej wartości, jaką jest fizyczny kontakt z projektowanym obiektem. Jego Urządzenie Do Modelowania Pozycji Siedzącej, stworzone jako centralny element pracy doktorskiej na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, to nie tylko praktyczne narzędzie projektowe – to również manifest przywracający projektowaniu jego cielesny, realny wymiar.
Kochański, projektant mebli i przedmiotów użytkowych, stawia ciało w centrum procesu twórczego. W jego podejściu ergonomia nie jest zbiorem danych, ale doświadczeniem – czymś, co trzeba poczuć, zanim zostanie zapisane w projekcie. Jak sam podkreśla, zbyt często projektanci ufają programom CAD i gotowym normom, ignorując pytanie: jak obiekt działa na ciało, jak wpływa na naszą postawę, samopoczucie, obecność w przestrzeni?
Narzędzie, które się czuje
Z tych poszukiwań narodziło się Urządzenie Do Modelowania Pozycji Siedzącej – w pełni regulowany mechanizm, który pozwala fizycznie testować różne warianty siedzisk w skali 1:1. Użytkownik może dowolnie konfigurować wysokość, głębokość oraz kąt nachylenia siedziska i oparcia, jeszcze zanim powstanie prototyp mebla. Co istotne, każda zmiana jest mierzalna i łatwa do zanotowania – dzięki temu narzędzie działa zarówno na poziomie eksperymentu, jak i precyzyjnej dokumentacji.
Urządzenie jest uniwersalne – znajduje zastosowanie w projektowaniu krzeseł jadalnianych, foteli wypoczynkowych czy hokerów. Może być używane zarówno przez profesjonalnych projektantów, jak i studentów – jako medium do nauki poprzez ciało. Pierwszy prototyp powstał z prostych materiałów: drewna, sklejki i elementów budowlanych. Centralnym punktem konstrukcji jest słup z prowadnicą typu „sanie”, umożliwiającą płynną regulację ustawień.
Projektowanie przez kontakt
W praktyce dydaktycznej Jana Kochańskiego urządzenie zyskało status podstawowego narzędzia w procesie nauczania projektowania mebli. Umożliwia studentom testowanie pomysłów „na sobie”, w realnej skali, z uwzględnieniem indywidualnych reakcji ciała. Zamiast opierać się wyłącznie na schematach i normach, mogą opracowywać projekty poprzez zmysły – dotyk, ciężar, nacisk, komfort.
To podejście znajduje również odzwierciedlenie w pracy zawodowej projektanta. Urządzenie wykorzystywane było m.in. przy projektach dla Comforty, w tym przy serii mebli Calder, gdzie kluczowe było dopasowanie formy do rzeczywistego użytkowania. Urządzenie pozwoliło na przetestowanie ergonomii przed wykonaniem kosztownych prototypów, co nie tylko zwiększyło efektywność procesu, ale też zaowocowało realnym komfortem użytkowników.
W dobie cyfrowego przyspieszenia Jan Kochański proponuje krok w stronę spowolnienia – ale nie w znaczeniu cofania się, lecz pogłębienia procesu projektowego. Urządzenie Do Modelowania Pozycji Siedzącej to narzędzie, które zwraca uwagę na ciało jako podstawowe źródło wiedzy projektowej. Projektowanie staje się tu nie tylko techniką, ale aktem empatii – wobec przyszłego użytkownika, jego potrzeb i fizyczności.
O autorze
Jan Kochański – projektant produktu i mebli, wykładowca Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej pracy łączy technologiczne podejście z wrażliwością na materiał, detal i zmysłowy wymiar formy. Prowadzi zajęcia z projektowania mebli z wykorzystaniem modelowania fizycznego w skali 1:1, promując praktyczne, cielesne podejście do ergonomii i wzornictwa.
