Projekt polskiego architekta Mirosława Nizio, założyciela Nizio Design International, zdobył II miejsce w międzynarodowym konkursie Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge 2025. Wydarzenie, organizowane w ramach kulturalnej transformacji Arabii Saudyjskiej i programu Vision 2030, przyciągnęło 366 zgłoszeń z 60 krajów, potwierdzając rosnące zainteresowanie projektantów potencjałem przestrzeni publicznych w krajach Zatoki.
Brama na szlaku rozwoju
Nagrodzona praca The Gateway of Civilization and Progress powstała z myślą o przestrzeni przy Abu Hadriyah Road — jednej z kluczowych arterii komunikacyjnych Arabii Saudyjskiej, liczącej ponad 600 km od granicy ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi po Kuwejt. Ta droga stała się naturalnym kontekstem dla rzeźby, która łączy przeszłość z przyszłością.
Kompozycję tworzą dwie monumentalne bryły z ubitej ziemi, przypominające skalne masywy. Ich horyzontalny ciężar i tektonika warstw nawiązują do geologii pustyni, a zarazem do naturalnych zasobów regionu. Ściany przecinają szczeliny inspirowane pęknięciami pustynnych skał: od strony jezdni węższe, po przeciwnej — poszerzone, tak by zaprosić do środka. Wnętrza, ukształtowane na planie wydłużonych prostokątów, doświetlają kwadratowe świetliki ulokowane w najwyższych punktach pochyłych stropów. Bezpośrednio pod nimi znajdują się kwadratowe zbiorniki — szyb z ropą oraz studnia z wodą — czytelne symbole gospodarczego fundamentu i żywiołu, bez którego nie ma życia.
Narracja materiału i miejsca
Wybór lokalnych materiałów i rammed earth (ubitej ziemi) wzmacnia zakorzenienie projektu w krajobrazie i rzemiośle regionu. Rzeźba nie udaje obiektu-ikony oderwanego od kontekstu. Jej masa i porowatość „pracują” z pyłem, światłem i wiatrem, a zmienny cień w szczelinach odmierza porę dnia niczym słoneczny zegar. Ten jednoznaczny, przestrzenny gest został doceniony przez jury za konsekwencję narracyjną i trafny dobór skali do charakteru ruchliwej trasy szybkiego ruchu w rejonie Dammamu/Al-Khobar. Obiekt staje się znakiem w pejzażu infrastruktury — czytelnym z dystansu i intrygującym w doświadczeniu z bliska.
Vision 2030: sztuka jako infrastruktura społeczna
Konkurs Mujassam Watan to nie tylko rywalizacja, ale element szerszej polityki kulturalnej Arabii Saudyjskiej. W duchu Vision 2030 sztuka w przestrzeni publicznej ma budować tożsamość, edukować i łączyć. Propozycja Nizio Design International idealnie wpisuje się w tę ideę: architektura jako medium opowieści o pamięci miejsca, jego zasobach i aspiracjach. „Brama Cywilizacji i Postępu” pokazuje, jak język rzeźby może organizować doświadczenie użytkownika: od percepcji z okna samochodu po spacer i wejście w chłód ubitych ścian, gdzie światło z otworu nieba trafia w taflę wody i symboliczny szyb.
Nowa tożsamość w globalnym obiegu
W czasach globalizacji, gdy obrazy krążą szybciej niż ludzie, proste, archetypiczne formy pozostają nośnikami uniwersalnych znaczeń. Projekt Mirosława Nizio jest tego dowodem: monumentalny, a zarazem skromny w środkach, zakorzeniony w lokalnym dziedzictwie geologicznym i gospodarczym, a jednocześnie komunikatywny dla odbiorcy spoza regionu. To architektura gościnna — wpuszcza do środka, pozwala odczytać kontekst i zostawia przestrzeń na własną interpretację.
Drugie miejsce w Mujassam Watan Urban Sculpture Challenge wzmacnia pozycję polskiej pracowni na międzynarodowej scenie i pokazuje, że dialog między sztuką, infrastrukturą i krajobrazem może tworzyć nowe ikony codzienności — widoczne, potrzebne i prawdziwie publiczne.
