Kiedy Susan Sontag odwiedziła krakowski Teatr Stary im. Heleny Modrzejewskiej, szukając ducha swojej bohaterki, usłyszała, że „deski, po których stąpała Modrzejewska, dawno spalono”. Zderzenie mitu z rzeczywistością okazało się dla pisarki rozczarowujące, ale dla architektów historia tego miejsca pozostaje bezcenną lekcją – z jego murów można czytać epoki, style i historię polskiej sceny teatralnej. Właśnie tu, 26 października 2025 roku, odbyło się niezwykłe spotkanie zainicjowane przez Olgę Kisiel-Konopkę i agencję OKK! PR – „Architekci w pierwszym rzędzie”.
Wieczór poprowadził Łukasz Zaleski, który uchylił przed zaproszonymi gośćmi teatralne kurtyny, oprowadzając ich po kulisach miejsca, w którym sztuka sceniczna splata się z architektonicznym kunsztem. To wydarzenie, stworzone jak starannie wyreżyserowany spektakl, połączyło architekturę, emocje i spotkania ludzi wrażliwych na piękno. Dyrektor teatru, Dorota Ignatjew, otworzyła wieczór słowami, które idealnie wpisały się w motto obecnego sezonu: „Jesteś u siebie” – w przestrzeni, gdzie sztuka i przestrzeń mówią jednym językiem.
Fot. Radek Kaźmierczak
Dziedzictwo i przemiany – architektura z duszą
Historia Teatru Starego to opowieść o nieustannym dialogu między tradycją a nowoczesnością. Założony w 1781 roku z inicjatywy aktora Mateusza Witkowskiego, teatr początkowo mieścił się w Pałacu Spiskim przy Rynku Głównym 34. W 1799 roku jego fundator, Jacek Kluszewski, kupił dwie kamienice przy Placu Szczepańskim i ulicy Jagiellońskiej – miejsce, które do dziś pozostaje sercem teatru. W niespełna rok, dzięki całodobowym pracom, Kluszewski przekształcił mieszkalne budynki w nowoczesny jak na tamte czasy teatr. Początkowo sala mieściła 900 widzów, dziś – po wielu modernizacjach – 350.
Fot. Radek Kaźmierczak
W latach 1903–1906 budynek zyskał swój secesyjny charakter dzięki Franciszkowi Mączyńskiemu i Tadeuszowi Stryjeńskiemu. Duet architektów, inspirowany wiedeńską secesją, połączył falujące linie i organiczne ornamenty z modernistycznym umiarem. To wtedy powstała elewacja z charakterystycznymi roślinnymi motywami i fryzem autorstwa Józefa Gardeckiego. Wnętrza zaprojektowali artyści z grupy Polskiej Sztuki Stosowanej, tworząc prawdziwą fuzję stylów – jedną z sal zdobiły nawet portrety kotów, w innej dominowały kwiatowe i wodne motywy.
Choć wojna pozbawiła teatr wielu dekoracji, zachował on niepowtarzalny charakter – labiryntowy układ dawnych kamienic, wąskie korytarze i klatki schodowe dawnej służby, które dziś stanowią o jego uroku.
Fot. Radek Kaźmierczak
Spotkanie architektury i sceny
Przez ponad dwa wieki Teatr Stary pozostaje jednym z najważniejszych miejsc polskiej kultury. To tu pracowali Jerzy Jarocki, Konrad Swinarski, Andrzej Wajda, Krystian Lupa czy Jerzy Grzegorzewski. Na poddaszu Tadeusz Kantor tworzył podwaliny swojego autorskiego teatru, a dziś jego duch wciąż unosi się nad tą przestrzenią.
Fot. Radek Kaźmierczak
Tym razem jednak w pierwszym rzędzie zasiedli architekci, by wspólnie obejrzeć „Operę za trzy grosze” Bertolta Brechta w reżyserii Ersana Mondtaga – spektakl pełen ekspresji, z muzyką Kurta Weilla, wyjątkową scenografią i kostiumami, które stanowiły wizualną ucztę dla oka.
To spotkanie pokazało, że teatr – podobnie jak architektura – jest sztuką przestrzeni, światła i rytmu. „Architekci w pierwszym rzędzie” stało się wydarzeniem, które nie tylko inspiruje, ale też łączy środowisko projektowe wokół idei piękna i twórczej wymiany.
Fot. Radek Kaźmierczak
Przestrzeń, która łączy świat kultury i designu
Stary Teatr, z ponad dwustuletnią historią, jest miejscem wyjątkowym – pełnym elegancji, intelektualnej głębi i kulturowych odniesień. To właśnie dlatego stał się naturalnym gospodarzem projektu OKK! PR, który łączy architekturę, kulturę i biznes w prestiżowej formule. Partnerami wydarzenia byli marki Omnires i Kontakt Simon.
Dla tych, którzy chcieliby ponownie zajrzeć za kulisy najstarszej polskiej sceny, aktualny repertuar i informacje o teatrze dostępne są na stronie stary.pl.
